oorlog & vrede

Bezinningsmoment ?Oorlog en Vrede? op 13 november 2008
ppt: hier klikken en de voorstelling opent

Tijdens het binnenkomen speelt een leerling uit het tweede jaar cello
(Franciska)

PWP 1 : ? een veld met klaprozen met het gedicht en de vertaling op de
achtergrond wordt de tekst gesproken?

In Flanders Fields

In Flanders fields the poppies blow

Between the crosses, row on row,

that mark our place; and in the sky the larks, still bravely singing, fly scarce heard
amid the guns below.

We are the Dead. Short days ago we lived, felt dawn, saw sunset glow,

Loved, and were loved, and now we lie in Flanders fields.

Take up our quarrel with the foe

To you from failing hands we throw the torch; be yours to hold it high.

If ye break faith with us who die, we shall not sleep,

though poppies grow in Flanders fields.

In Vlaanderens velden bloeiden de klaprozen. Tussen de kruisen, rij aan rij,

die onze plek aangeven; en in de lucht vliegen leeuweriken, nog steeds dapper zingend,ook al hoor je ze
nauwelijks temidden het kanongebulder aan de grond.

Wij zijn de doden. Enkele dagen geleden leefden we nog, voelden de dauw, zagen de zon ondergaan

beminden en werden bemind en nu liggen we in Vlaanderens velden.

Neem ons gevecht met de vijand weer op:

Tot u gooien wij, met falende hand,de toorts; aan u om haar hoog te houden.

Als je breekt met ons die sterven zullen wij niet slapen, ook al bloeien de klaprozen in Vlaanderens velden.

Dit is een heel bekend oorlogsgedicht van John McCrae,

Hij schreef dit gedicht om een persoonlijk verdriet te verwerken.
Vooral de derde strofe, die oproept tot een voortzetting van de strijd, inspireerde om de verzen te gebruiken bij de rekrutering van steeds meer nieuwe, jonge levens voor de oorlog.
Maar op het slagveld, in Vlaanderen en elders, leerden ze hoe hun offer en hun idealen vrijwel anoniem tenondergingen in het bloedbad van de moderne oorlog.

PWP 2 : ? beeld van een gewoon kerkhof en een soldatenkerkhof?

Welkom

November, kerkhoven met witte bloemen, kalende bomen en de naderende winter
die nu al beslag legt op de velden, dood en stilte, maar ook rust naar de winter toe.
In die novemberdagen denken wij in de witte stille rust van een kerkhof aan onze doden, laten we ze met ons meedragen.

Nog stiller liggen de soldatenkerkhoven erbij.
Als toeristische bezienswaardigheden wachten ze op het volgend seizoen. Alleen een tuinman verwijdert in opdracht van een regering de gevallen bladeren en de verslenste zomerbloemen. Het lijkt er vaak op dat hij als laatst overgeblevene de doden groet.
Verlaten liggen soldaten onder de zerkstenen. Ze zijn de te dure prijs van een zinloze oorlog en niemand weet of hun levensoffer wel zinvol was.
Er zijn genoeg zerkstenen op de oorlogsvelden. Er mag geen enkel graf meer bij komen.
Uit het bloed dat hier al veel te vaak de velden gekleurd heeft, is onze vrijheid gegroeid.
Er moet geen bloed meer aan toegevoegd worden, maar wie de vrede met bloed betaald heeft, mag ook niet vergeten worden.

Daarom vonden we het passend om in deze novemberbezinning de gedachte uit te bouwen rond ‘den grooten oorlog’, als confrontatie en aanklacht tegen oorlogen overal.

In alle stilte wordt een overgang gemaakt naar het volgende luisterlied

PWP – reeks 3 : ? een mix van verschillende beelden in combinatie met de tekst
door Paul De Lie?

Duizend soldaten – Willem Vermandere

als ge van ze leven in de westhoek passeert

deur regen en noorderwinden

keert omme den tijd als g’ alhier passeert

den oorlog ga j’ hier were vinden

ja ’t is den oorlog da ‘j hier were vindt

en ’t graf van duizend soldaten

altijd iemands vader altijd iemands kind

nu doodstil en godverlaten

laat de bomen nu maar zwijgen

en dat ’t gras niets verteld

en de wind moet ’t ook maar nie zingen

dat julder’n dood tot niets h? geteld

dat waren al te schrik’lijke dingen

zeg ’t gaat al goed der is welvaart in ’t land

en de vrede ligt vast in de wetten

we maken wel wapens maar met veel meer verstand

maar just om den oorlog te beletten

en grote raketten atoom in den top

we meugen toch experimenteren

we mikken wel ne keer naar mekaar zijne kop

maar just om ons ’t amuseren

als ge van ze leven in de westhoek passeert

deur regen en noorderwinden

keert omme den tijd als g’ alhier passeert

den oorlog ga j’ hier were vinden

ja ’t is den oorlog da ‘j hier were vindt

en ’t graf van duizend soldaten

altijd iemands vader altijd iemands kind

duizend en duizend soldaten

duizend en duizend soldaten

duizend en duizend soldaten

Van alle wapenfeiten van de Eerste Wereldoorlog spreken de moordende veldslagen – Verdun, de Somme, Passendale – het meest tot de verbeelding.
En toch komt het woord ‘veldslag’ maar zelden voor in memoires en getuigenissen. Wat de mannen meer is bijgebleven, is het leven in de loopgraven: de verveling, de kou, de modder, het ongedierte, de ellende… en, ondanks alles, het avontuur en de vriendschap.
De Eerste Wereldoorlog was ook de eerste moderne oorlog. Later in de twintigste eeuw zal men doden van op afstand. Het zal de laatste oorlog worden waar mannen in oog in oog stonden met elkaar, een oorlog zonder code ? je kunt je de vraag stellen ? bestaat er wel een oorlog met een code -.

Enkele getuigenissen vanuit de luie zetel .. over oorlog en ellende

PWP – reeks 4 : Begeleiding van enkele sterke foto?s door Paul De Lie

Er wordt gelezen vanuit een gezellig hoekje ? de lezer neemt een boek uit het
rek ?

De grootste gesel in de loopgraven was het slechte weer. Een regenbui herschiep de vette, vruchtbare landbouwgrond in een reusachtige modderpoel. Metersdiepe granaattrechters vulden zich met modder, die mannen, kanonnen en zelfs hele paardenspannen onherroepelijk naar beneden zoog. De loopgraven moesten dan ook constant worden onderhouden. Soms waren er zelfs geen herkenbare loopgraven meer. Naast de modder was er de kou. In de winter van 1917 vroor het bij Ieper 20 graden. Wat je ook droeg, de koude drong er doorheen. Bewegen kon nauwelijks, een vuurtje stoken was uitgesloten. Vooral wie in de eindeloze winternachten op wacht stond, had het zwaar te verduren. Wie te lang in de natte,koude loopgraven stond, hield er ‘loopgravenvoeten’ aan over: blauwe, levenloze voeten, met weldra ontstekingen.

Er worden enkele bladzijden gedraaid in het zelfde boek

Ratten en luizen
In en om de loopgraven krioelde het van de ratten. Ze vraten niet alleen aan het karige voedsel van de soldaten, maar ook aan de vele onbegraven lijken in niemandsland. In de roman “Im Westen Nichts Neues” noemt Erich MariaRemarque ze ‘kadaver-ratten’:

“Ze eten van iedereens brood. Een soldaat rolt dat van hem in zijn tentzeil en legt het onder zijn hoofd, maar hij kan niet slapen omdat de ratten over zijn gezicht lopen om zijn brood te kunnen pakken.”
Ook luizen waren een echte plaag. In de loopgraven, waar hygi?ne ver te zoeken was, ontsnapte niemand eraan. Luizen kunnen dagenlang overleven zonder bloed en zijn goed bestand tegen de kou. Sommige mannen hadden er letterlijk honderden over hun hele lijf. Maar luizen verwijderen verdreef de verveling en was een echte sociale bezigheid.
De soldaten hadden het niet alleen lichamelijk lastig, ook mentaal eiste het leven in
de loopgraven zijn tol. Het overheersende gevoel was verveling.
Daarnaast was er de angst voor de dood. Granaten en scherpschutters maakten dagelijks slachtoffers. Bovendien stonden de soldaten vaak letterlijk oog in oog met de dood. De lijken in niemandsland konden niet altijd worden begraven, zodat ze soms vlak bij de stellingen lagen te ontbinden…
Het gebrek aan slaap, de tergende machteloosheid en de constante confrontatie met dood en verminking zorgden voor grote vermoeidheid.

Er worden enkele bladzijden gedraaid in het zelfde boek

Troost

Maar het leven in de loopgraven was niet alleen ellende. Iedere dag weer keken de mannen uit naar de komst van de rantsoenen, ook al was het voedsel vaak slecht en eentonig. Weinig kon hen zo ergeren en opstandig maken als eten dat te laat of helemaal niet werd gebracht.
Ook sigaretten waren een troost. Roken was in de jaren v??r de oorlog enorm populair geworden in alle lagen van de bevolking. Tabak en sigaretten waren in verhouding tot nu heel goedkoop.
Katten of andere huisdieren, meestal afkomstig van verlaten boerderijen, werden door de militairen vertroeteld. De mannen waren ook erg gesteld op de vele trek-en lastdieren van het leger: muilezels, maar vooral paarden. Duizenden paarden werden net als de mensen het slachtoffer van granaten, kogels, ziekte en uitputting. Bij het gekerm van gewonde collega’s bleven veel soldaten ogenschijnlijk onbewogen, maar bij een stervend paard had zelfs de meest geharde veteraan het lastig.

De lezer neemt een nieuw boek uit het rek ondertussen een klein stukje cello

Eenzaam en verlaten tip voor enkele foto?s : kinderen in de oorlog
Heel eenzaam en verlaten zit ze daar voor zich uit te staren.Nu is ze voor altijd alleen. Vragende ogen, trieste blik.
Al die mannen in het groen, heel de omgeving maakt haar bang
Papa, mama, broer en zus ? Waar is iedereen gebleven?
Zitten jullie bedolven onder het puin? Ben ik de enige die nog overblijft?
Waarom is de grond zo rood?
Waar zijn de huizen die er gisteren nog stonden?
Waarom zit ik hier zo verlaten? Bang en onzeker?
Haar leven en hart zijn leeggeroofd
Heeft ze nog een reden om te blijven leven?
Een kind doelloos en verlaten, leeft nu in haar eentje
Eenzaam, beschadigd, gebroken ? Heeft ze ooit van vrede gehoord?

De lezer neemt nog eens een nieuw boek uit het rek ondertussen een klein stukje cello

Palestina tip voor enkele foto?s : de muur in Palestina ?
“Mijn ouders hebben mij naar mijn grootvader gestuurd in Rafat, een klein plaatsje in de buurt van Ramallah. Het is daar veiliger omdat er niet wordt geschoten. Ik denk constant aan mijn familie. Wordt er geschoten? Zijn er gewonden? Is mijn moeder dood? Het Isra?lische leger heeft twee dagen lang een Palestijnse veiligheidspost naast mijn grootvaders huis gebombardeerd. De bommen kwamen ook bij ons terecht. Ik heb gehuild en geschreeuwd, de hele wereld leek in te storten. Ik ben teruggegaan naar mijn ouders maar vanwege het lawaai van de bommen en het schieten durf ik niet meer naar buiten te gaan, ik ben bang. Waar kan ik nu nog heen?”

De lezer neemt een laatste boek uit het rek ? ondertussen een klein stukje cello
Artsen zonder Grenzen tip voor enkele foto?s : wagen van AZG , hulpverleners, Rode kruis, ?

De telefoon gaat. We kijken op.
Er is iets gebeurd – dat blijkt wel uit de reactie.
Artsen Zonder Grenzen, een auto op weg naar het noorden, dood.
De stukjes van de puzzel beginnen in elkaar te vallen. Wie was er op pad van de vrienden die we hier in de stad hebben? Het zal toch niet….?
De tijd dat ik dit niet gelijk kan geloven is voorbij.
Meer dan twintig hulpverleners vermoord in de laatste vijf maanden, hoor ik later.
Een kleine groep mensen die het letterlijk en figuurlijk voor zoveel anderen verknalt.
Je went er niet aan, maar je weet het.

PWP ? reeks 5 : een verzameling , een verwerking van alle vorige foto?s van
de getuigenissen in combinatie met de tekst van de muziek ?

Morgen zal het vrede zijn – Marco Barsato ( 2min. 12 sec.)

Door kapotgeschoten straten,

Zonder vader zonder land.

Loop je hulpeloos verlaten

Aan je moeders warme hand.

Als een schaap tussen de wolven,

Haar bestemming onbekend.

En niemand ziet hoe klein je bent,

Niemand ziet hoe klein je bent.

Morgen zal het vrede zijn.

Zal de zon je strelen.

Zal de wereld weer een speeltuin zijn,

En kun je rustig spelen.

Na de winter komt de lente,

Wordt de grijze lucht weer blauw.

Maar al ben je uit de oorlog,

Gaat de oorlog ooit uit jou?

Mooie ogen zijn vergiftigd,

Zijn aan het geweld gewend.

En niemand ziet hoe klein je bent,

Niemand zien hoe klein je bent.

Een stukje ?Bijbeltekst uit het Oude Testament met ?Duiding?

  • – net zoals in de openingsviering nemen we het Bijbelboek bij de hand ?

de profeet Jesaja hoofdstuk 2 vers 4 of de profeet Micha hoofdstuk 4 vers 1 – 4

Tussen het bijbelstukje en de vredesboodschap is er een klein stukje cello

Kan het ook anders ? Lichtmoment ? Vredesboodschap : Klikmoment vijfdes

Kan het ook anders

Pikken wij dit zomaar? Al dit onrecht in de wereld, gruwelbeelden van oorlog ?

Zeg het me maar ?

Gaan wij onze ogen sluiten voor zoveel geweld?

Of gaan we onze broeders een licht gunnen, al is het maar een lichtje van een
piepkleine kaars

Lichtmoment (??n kaarsje aansteken)

Wat gaan wij doen?

Stil blijven of de waarheid onthullen?

Blijf jij zitten waar je nu zit of denk je, ik ga voor mijn medemens iets doen.

Al is het maar door het spreken van een woord van begrip voor iemand van dichtbij
die het moeilijk heeft.

Wat gaan wij doen? De vijfdes ? Vredesboodschap : Klikmoment vijfdes

Een ander verhaal uit Palestina – Hoopvol

Palestina, waar oorlog is tussen Joden en Arabieren.

Er wordt een bomaanslag gepleegd.

Met loeiende sirenes komt de joodse politie aangescheurd.

Veel tijd hebben ze niet, de Palestijnen, om te vluchten.

Een van hen snelt weg een straatje in, maar het loopt dood.

Hij springt over een muurtje en komt in de achtertuin van een joods huis terecht.

Hij loopt naar binnen en ziet een joodse vader staan.

Ondertussen wordt er al op de deur geklopt, het is de politie op zoek naar de
terrorist

De joods man grijpt de jongen beet en duwt hem een kamertje in

De man doet de voordeur open en de politie vraag “Hebt u niemand gezien?”

“neen, niemand gezien” zegt hij.

Eens de politie weg is, komt de Palestijnse jongen weer tevoorschijn

U heeft me niet aangegeven? Zegt hij verbaasd tegen de joodse man

Neen, zegt die. Hij opent de voordeur en laat de jongen vertrekken.

Sjaloom, vrede zij met u.

De jongen keert even op zijn stappen terug en zegt,

“Zoals u zouden er meer moeten zijn,

Dan zouden wij niet meer in oorlog zijn met elkaar.”

Slotwoord

Bij het naar buitengaan ?Caravan of love ? van de Housemartins